چگونه نیاز به بازطراحی ساختار در شرکت‌های هلدینگ را تشخیص دهیم؟

هلدینگ

همه سازمان‌ها به بازاندیشی درباره ساختار و شیوه سازماندهی‌شان نیاز دارند. اما از آنجایی‌که تغییر و تحول ساختاری دشوار و پیچیده است و همواره با مقاومت‌هایی از سوی داخل و خارج از سازمان مواجه می‌شود، بازطراحی ساختار گزینه چندان پرطرفداری نیست. به طور طبیعی، هرگونه تغییر در ساختار سازمانی سبب تغییر در منابع قدرت می‌شود و مدیریت تعارضاتی که بر سر تغییر در منابع قدرت پدید می‌آیند، ساده نیست. از این گذشته، باورهای نادرست مدیران هم سهم قابل‌توجهی در افزایش پیچیدگی اصلاحات ساختاری دارد. بسیاری از مدیران بازطراحی ساختار را فقط در حد جابه‌جایی مرز واحدها و تنظیم شرح شغل‌های جدید می‌بینند و توجهی به منطق استراتژیک تغییر و تحولات ساختاری ندارند. برخی دیگر هم قائل به وجود یک ساختار آرمانی هستند و این نگرش در آنها مانع از بازاندیشی درباره ساختار سازمان می‌شود. این چالش‌ها در شرکت‌های چندکسب‌وکاره و هلدینگ‌ها شکل پیچیده‌تری دارند، زیرا بسیاری از تغییرات ساختاری در این‌گونه شرکت‌ها تاثیری مانند دومینو دارد و ممکن است ترکیب ساختار کل هلدینگ را تحت تاثیر خود قرار دهد. چگونه می‌توانیم رویکرد نظام‌مندی نسبت به بازاندیشی و بازطراحی ساختار سازمانی هلدینگ‌ها داشته باشیم؟ چک لیست ذیل که شامل چند تست و پرسش‌های مهم ذیل هر کدام از تست‌ها است، توجه مدیران هلدینگ‌ها را به منطق استراتژیک طراحی ساختار در هلدینگ ها جلب می‌کند. این تست برگرفته از کارهای گولد و کمپل، دو نویسنده سرشناس در حوزه استراتژی بنگاه از موسسه اشریج است و شامل دو محور تست تناسب و تست طراحی خوب است. تست تناسب با ارائه تصویری اولیه از طرح سازمانی نشان می‌دهد آیا ساختار سازمانی پشتیبان استراتژی، قابلیت‌ها و موقعیت شرکت است یا خیر و تست طراحی خوب به مدیران کمک می‌کنند تا حوزه‌های بالقوه وقوع مشکل را شناسایی کنند و از قابلیت‌های ساختاری هلدینگ حفاظت کنند.

تست تناسب

آزمون اول: مزیت بازار

هدف از این آزمون اطمینان از تناسب ساختار با استراتژی بازار است. سه پرسشی که برای این آزمون باید پاسخ داده شوند، عبارتند از:

  • آیا ساختار فعلی توجه مدیران را به منابع مزیت رقابتی در هر بازار معطوف می‌سازد؟
  • آیا ساختار فعلی توجه کافی به همه بخش‌های بازار دارد؟
  • آیا ساختار فعلی از منابع کلیدی مزیت‌های هلدینگ پشتیبانی می‌کند؟

آزمون دوم: مزیت سرپرستی

هدف از این آزمون اطمینان از وجود تناسب میان ساختار با نقش‌هایی است که هلدینگ یا بنگاه در سطح ستاد آنها را بر عهده دارد. برای این منظور باید به پرسش‌های ذیل پاسخ داد:

  • آیا ساختار فعلی ستاد به گونه‌ای است که در شرکت‌های تابعه ارزش افزوده ایجاد کند؟
  • آیا در ساختار فعلی ستاد نقش‌های اصلی به قدر کافی مورد توجه قرار گرفته‌اند؟
  • آیا ستاد نقش‌های اصلی خود را در قابل شرکت‌های تابعه به خوبی ایفا می‌کند؟
blank

آزمون سوم: مزیت کارکنان

این آزمون به دنبال آن است که از تناسب ساختار با شایستگی‌ها و نگرش کارکنان اطمینان حاصل کند. بنابراین باید پرسش‌های زیر را در نظر داشت:

  • آیا ساختار فعلی نقاط قوت، ضعف و انگیزش کارکنان را منعکس می‌کند؟
  • آیا ساختار فعلی مسئولیت‌ها و روابط گزارش‌دهی را به خوبی مشخص می‌کند؟
  • آیا در ساختار فعلی نیروهای شایسته در مشاغل کلیدی به‌کار گرفته شده‌اند؟
  • آیا در ساختار فعلی برنامه‌های توسعه و مسیر شغلی برای پرورش افراد مستعد وجود دارد؟

آزمون چهارم: آزمون امکان‌پذیری

این آزمون به بررسی تناسب ساختار با محدودیت‌ها می‌پردازد. دو پرسش به این آزمون اختصاص دارند:

  • آیا تمامی محدودیت‌هایی که ممکن است مانع اجرای طرح ساختار سازمانی جدید شوند، در نظر گرفته شده‌اند؟
  • آیا تاثیر مقررات دولتی، منافع ذی‌نفعان، سیستم‌های اطلاعاتی و فرهنگ سازمانی بر طرح ساختاری جدید در نظر گرفته شده است؟

تست طراحی خوب

آزمون اول: فرهنگ‌های تخصصی

هدف از این آزمون اطمینان یافتن از حفظ خرده‌فرهنگ‌ها و تخصص‌گرایی در ساختار است. پرسش کلیدی زیر برای این آزمون قابل استفاده است:

  • آیا ساختار فعلی از واحدهایی که فرهنگ مختص به خودشان دارند، حمایت می‌کند؟

آزمون دوم: ارتباطات دشوار

این آزمون درصدد ارزیابی هماهنگی و اطمینان از حفظ آن است. پرسش ذیل برای این آزمون طراحی شده است:

  • آیا ساختار فعلی سازوکارهای هماهنگی موردنیاز برای تقویت ارتباطات میان واحدهای سازمانی که احتمالاً می‌توانند مسئله‌ساز باشند، فراهم می‌کند؟
هلدینگ

آزمون سوم: سلسله مراتب زائد

این آزمون با سه سئوال به دنبال اطمینان از وجود سلسله مراتب کارآمد در سازمان است:

  • آیا در ساختار فعلی سطوح و واحدهای سازمانی زائدی وجود دارد؟
  • آیا سطوح و واحدهای سازمانی ستاد نقش‌های مشخص و روشنی دارند؟
  • آیا سطوح و واحدهای سازمانی ستاد دارای مهارت‌ها و منابع موردنیاز هستند؟

آزمون چهارم: پاسخگویی

هدف از آزمون پاسخگویی، اطمینان از وجود کنترل‌های مناسب عملکرد است. برای این منظور باید به سئوال زیر پاسخ داد:

  • آیا ساختار فعلی امکان کنترل موثر عملکرد واحدهای سازمانی در سطح بنگاه و شرکت‌های تابعه آن را فراهم می‌کند؟

آزمون پنجم: انعطاف‌پذیری

این آزمون با هدف اطمینان از عدم وجود موانع ذهنی و ساختاری پیش روی سازمان به مرحله عمل درمی‌آید. برای اجرای این آزمون باید این پرسش را در کانون تمرکز قرار داد:

این آزمون‌ها مجموعه‌ای از پرسش‌های راهنما را فراهم می‌کنند که می‌تواند در هر موقعیت و هر وضعیتی توجه مدیران شرکت‌های هلدینگ را به سوی نیاز به بازطراحی سازمان جلب کند.

نویسنده: دکتر سید حسین جلالی

هلدینگ

کتاب‌ها و دوره‌های آموزشی پیشنهادی

مقالات مرتبط

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *