چگونه از مفهوم قابلیت‌های پویا در استراتژی استفاده کنیم؟

قابلیت پویا

قابلیت پویا توانایی شرکت برای ادغام، ساخت و پیکربندی توانمندی‌های داخلی و خارجی برای پاسخ دادن به محیط‌های به سرعت در حال تغییر است. قابلیت‌ های پویا را می‌توان از قابلیت‌های عملیاتی که مربوط به عملیات فعلی یک سازمان می‌باشد، متمایز کرد. برعکس قابلیت‌های عملیانی، قابلیت‌های پویا به ظرفیت یک سازمان برای ایجاد، گسترش یا اصلاح پایگاه منابع خود به صورت هدفمند اشاره می‌کنند. فرض اساسی چارچوب قابلیت‌های پویا این است که شایستگی‌های اصلی باید مورد استفاده قرار گیرد تا موقعیت‌های رقابتی کوتاه مدت را که می‌تواند برای ایجاد مزیت رقابتی بلندمدت استفاده شود، مورد توجه قرار دهد. نکته قابل‌توجه این است که قابلیت‌های پویا از بیرون از سازمان یا از بازار خریداری نمی‌شوند بلکه در سازمان ایجادشده و وابسته به مسیر حرکت سازمان هستند. این قابلیت‌ها در شرایط تغییر محیط خارجی، این امکان را به سازمان‌ها می‌دهد تا بر این تغییرات مداوم تأثیرگذار باشند.

تحلیل قابلیت‌های پویا زمانی در استراتژی کاربرد دارد که سعی در شناسایی عناصری از سازمان دارید که نه‌تنها در زمان کنونی به شما کمک می‌کنند، بلکه از طریق یادگیری و انطباق با راه‌های جدید، توفیق در آینده را نیز برای شما ممکن می‌سازند. سه قابلیت پویا وجود دارند که نقش اساسی برای مواجهه سازمان با چالش‌ها ایفا می‌کنند:

  • یادگیری: سازمان‌ها و کارکنان آن‌ها نیاز به توانایی برای یادگیری سریع و ساخت دارایی‌های استراتژیک دارند. یادگیری نیاز به کدهای مشترک ارتباطات و روش‌های جستجوی هماهنگ شده دارد. دانش سازمانی تولیدشده در الگوهای جدید فعالیت، در “روال‌ها” یا منطق جدید سازمان جاگذاری می‌شود. روال‌ها الگوهای تعاملی هستند که راه‌حل‌های موفق برای مشکلات خاص را نشان می‌دهند. این الگوهای تعامل ریشه در رفتار گروهی دارند، با این حال بعضی از روال‌های معمول ممکن است خود را در رفتار فردی نشان دهند. همکاری‌ها و مشارکت‌ها می‌توانند منبع یادگیری سازمانی جدید باشند که به شرکت‌ها کمک می‌کند تا روال‌های نامطلوب را شناسایی کرده و از نقاط کور استراتژیک جلوگیری کنند.
  • دارایی‌های جدید: هماهنگی مؤثر و کارآمد داخلی یا ادغام دارایی‌های استراتژیک ممکن است عملکرد شرکت را تعیین کند. عملکرد کیفی توسط رویه‌های سازمانی خاص برای گردآوری و پردازش اطلاعات، پیوند دادن تجربه‌های مشتری با انتخاب طراحی مهندسی و هماهنگی کارخانه‌ها و تهیه‌کنندگان هدایت می‌شود. به طور فزاینده، مزیت رقابتی نیز به ادغام فعالیت‌ها و تکنولوژی‌های خارجی نیاز دارد. همانند یادگیری، ایجاد دارایی‌های استراتژیک یکی دیگر از قابلیت‌های پویایی است. به‌عنوان‌مثال، روال‌های اتحاد و خرید می‌توانند شرکت‌ها را قادر سازند تا دارایی‌های استراتژیک جدید را از منابع خارجی به شرکت بیفزایند.
  • تبدیل دارایی‌های موجود: بازارهایی که با تغییرات شتابان روبه‌رو هستند، به توانایی تغییر ساختار دارایی شرکت و انجام تحولات داخلی و خارجی نیاز دارند. تغییر هزینه‌بر است، بنابراین شرکت‌ها باید فرآیندهایی را برای یافتن تغییرات با بازده بالا و درعین‌حال با هزینه‌های پایین توسعه دهند. قابلیت تغییر بستگی به توانایی اسکن کردن محیط، ارزیابی بازارها، سرعت انجام تغییرات و تغییرات پیش از رقابت دارد. این موضوع را می‌توان با تمرکززدایی یا اتحادهای استراتژیک پشتیبانی کرد.
قابلیت های پویا

مفهوم قابلیت‌های پویا در این مورد، اساساً می‌گوید که مهم‌ترین چیز برای کسب‌وکار چابکی شرکت است: یعنی ظرفیت (۱) احساس و درک فرصت‌ها و تهدیدات، (۲) استفاده از فرصت‌ها و (۳) حفظ رقابت با افزایش، ترکیب، محافظت و در صورت لزوم بازنشانی دارایی‌های نامشهود و مادی کسب‌وکار.

حال که تا حدودی با مفهوم قابلیت‌های پویا آشنا شده‌ایم بهتر است سیر تکامل این ابزار استراتژیک را بررسی نماییم:

به عنوان رابطه بین قابلیت‌های پیچیده و تکراری، اهمیت یادگیری و سازگاری در محیط‌های پیچیده و توسعه استراتژیک مؤثر در سال‌های ۲۰۰۰ مورد بررسی قرار گرفت و به این صورت مفهوم قابلیت‌های پویا ظهور کرد. این قابلیت‌ها اساساً توانایی‌های ثانویه یا بالاتر هستند: مواردی که سازگاری را از طریق توسعه و ایجاد توانایی‌های جدید ایجاد می‌کنند و به سازمان جانی تازه برای ادامه مسیر می‌بخشند. تعداد این توانایی‌ها کمتر از لیستی از نقاط قوت است که ممکن است به طور سنتی در یک برنامه‌ریزی استراتژیک طراحی شده باشد، بنابراین تمرکز بر روی قابلیت‌های پویا می‌تواند تأکید بیشتری بر مواردی داشته باشد که ارزش بلندمدت را حفظ می‌کنند.

نکته کلیدی برای استفاده از این مفهوم در این سؤال خلاصه می‌شود: چه کاری می‌توان انجام داد تا ما را قادر به ایجاد قابلیت‌هایی کند که بقایمان را در آینده تضمین می‌کند؟

در ادامه به بیان پیشنهاد‌هایی می‌پردازیم که به شما در استفاده کارآمد از این ابزار کمک می‌کند:‌

  • از ابزار VRIO استفاده کنید و به این صورت بررسی کنید آیا قابلیت‌های دیگری وجود دارد که منجر به تمایز شما شود؟

 

  • سعی کنید پس از تحلیل اولیه، استراتژی‌های همسو با هریک از این قابلیت‌ها را پیش‌بینی کنید.

 

  • قابلیت‌های پویا تقریباً همیشه به عنوان سیستم‌ها و روابط چندگانه نمود پیدا می‌کنند و شاید به همین دلیل پویا شناخته شده و تقلید از آنان برای دیگران دشوار است. به جای فهرست کردن آن‌ها، هر کدام از آن‌ها را به عنوان سیستمی از اجزای تشکیل‌دهنده‌شان نشان دهید. به این صورت یک نمای پیوسته از قابلیت‌هایتان و منشأ آن‌ها در دست دارید، نه‌فقط یک ترتیب خطی از آن‌ها.

اما همچون مفاهیم دیگر، نکات و نقاط ضعفی وجود دارد که توجه به آن‌ها، احتمال عدم موفقیت در استفاده از این ابزار استراتژیک را کاهش می‌دهد:

  • یکی از تله‌های متداول در استفاده از این ابزار، ناتوانی در فکر کردن درباره فرآیندهای استراتژیک و شیوه‌های آن به جای محتویات استراتژیک است. به این فکر کنید که چگونه یک رفتار استراتژیک نه‌تنها در امور جاری به شما کمک می‌کند، بلکه به انطباق و تبدیل شدن به چیزی متفاوت، کمکتان می‌کند.

 

  • علیرغم اینکه کنجکاوی در کارکردهای و شرایط دیگر صنایع، شاید قانونی نباشد اما می‌تواند در آینده شرکت شما را نجات دهد. گاهی بحران‌ها و تغییرات کنونی شما قبلاً در صنعتی دیگر اتفاق افتاده است و مطالعه چنین شرایطی در دیگر صنایع شما را برای مقابله با بحران آماده می‌کند.چگونه منابع و قابلیت‌های سازمانی را تحلیل و ارزیابی کنیم؟

 

  • این ابزار می‌تواند با ابزارهایی مثل SWOT و VRIO به خوبی تلفیق شود. سوات به شما کمک می‌کند تا نقاط قوت خود را بشناسید و قابلیت‌های پویایتان را از آن استخراج کنید. VRIO هم به حفظ مزیت رقابتی‌تان کمک می‌کند. قابلیت‌های پویا چشم‌اندازی را ایجاد می‌کنند که دستیابی به مزیت رقابتی در آینده را تسریع می‌کنند. همچنین قابلیت‌های پویا می‌تواند با بحث و بررسی در قالب ماتریس انسوف تکمیل شود. استفاده از ماتریس انسوف به شما کمک می‌کند تا بهترین راه را برای استفاده از قابلیت‌های پویا برای رشد کسب‌وکار در نظر بگیرید.

منابعی که به آن اشاره می‌شود، دانش بیشتری را در این حوزه در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهند داد:

  • Teece, D. and Pisano, G. (1994). The dynamic capabilities of firms: an introduction. Industrial and Corporate Change, 3(3), 537–۵۵۶٫
  • Teece, D.J. (2007). Explicating dynamic capabilities: the nature and micro foundations of
  • (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319–۱۳۵۰٫
  • Helfat, C.E., Finkelstein, S., Mitchell, W., Peteraf, M., Singh, H., Teece, D. and Winter, S.G. (2009). Dynamic Capabilities: Understanding Strategic Change in Organizations. John Wiley.

مترجم: مارال مختارزاده

دوره و کتاب های مرتبط:

مقالات مرتبط

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *