هفت ویژگی مهارت تفکر استراتژیک

ذهن استراتژیست

گاهی تفکر استراتژیک به عنوان جایگزین برنامه‌ریزی استراتژیک مطرح می‌شود. اما این ایده ظاهراً جذاب، اشتباه است. تفکر استراتژیک از جنس مهارت است و برنامه‌ریزی استراتژیک جنس فرآیند را دارد. تفکر استراتژیک برخلاف برنامه‌ریزی استراتژیک که در مواقع خاصی از سال و در بازه‌های زمانی‌ مشخص انجام می‌شود، همواره در تعامل با دنیای واقعی است. نمی‌توان انتظار داشت فرصت‌ها و ظرفیت‌های استراتژیک درست هنگامی پدیدار شوند که سازمان مشغول اجرای فرایند برنامه‌ریزی استراتژیک است. از طرف دیگر، این صحیح است که تفکر استراتژیک در زمان واقعی و در لحظه رخ می‌دهد و همیشه در سازمان جاری است. اما با وجود آنکه تفکر استراتژیک کل فرآیند مدیریت استراتژیک یعنی برنامه‌ریزی استراتژیک، پیاده‌سازی استراتژیک و کنترل استراتژیک را شامل می‌شود، جایگزین هیچ‌کدام نیست. اگر سه جزء برنامه‌ریزی، پیاده‌سازی و کنترل بدون تفکر استراتژیک به پیش بروند، تبدیل به روتین‌های سازمانی خشک، بی‌روح و کم اثر می‌شوند. به بیان دیگر، این اجزا بدون وجود روح تفکر استراتژیک نمی‌توانند روی متغیرها و ایده‌های استراتژیک متمرکز شوند و در نهایت تأثیر اساسی‌ای روی نتایج کلیدی عملکرد نخواهند داشت. مهارت تفکر استراتژیک، بدون وجود یک فرآیند سازمانی منظم (برنامه‌ریزی استراتژیک) منجر به خلق ایده‌های متنوع خواهد شد؛ اما این حجم از ایده‌پردازی‌ها بی‌نتیجه خواهند ماند. از طرفی برنامه‌ریزی استراتژیک نیز بدون وجود تفکر استراتژیک دستاوردی به جز تولید اسناد و استراتژی‌های کاغذی نخواهد داشت.  در ادامه با ویژگیهای مهارت تفکر استراتژیک بیشتر آشنا خواهیم شد:

دارای نگرش خلاق است

تفکر استراتژیک آینده‌ها و گزینه‌های بدیل متفاوتی را خلق می‌‌کند. ایده‌یابی و ایده‌پردازی خاصیت درونی تفکر استراتژیک است.

دارای نگرش سیستمی است

تفکر‌استراتژیک نگاهی عقاب‌گونه دارد و محدود و مقید به یک واحد یا یک سازمان نیست. این نگاه عقاب‌گونه نقطه مقابل نگاه مرغ خانگی است. مرغ خانگی فقط پیرامون خود را می‌بیند توجهی به زمین‌های مجاور (متغیرهای دیگر) و تأثیر همسایگان (رابطه بین متغیرهای مختلف) ندارد.

دارای نگرش انتقادی است

تفکر‌استراتژیک نگاهی موشکافانه و پرسش‌گر دارد. این نگرش منجر به این می‌شود که چارچوب‌های فکری و مدل‌های ذهنی جاری شکسته شود و افق‌های جدیدی پیش‌روی‌مان قرار گیرد.

شیوه تفکر استراتژیک

تفکر استراتژیک، تفکر ترکیبی است

تفکر‌استراتژیک هم از داده‌های سخت (آمار و اطلاعات و تحقیقات) استفاده می‌کند و هم از داده‌های نرم (ایده‌ها، بینش‌ها، تمثیل‌ها، قیاس‌ها).

در جست‌وجوی دائمی منافع بالقوه استراتژیک است 

تفکر‌استراتژیک زمان و مکان دارد و همیشه در جست‌و‌جوی تأثیرگذاری بر نتایج کلیدی عملکرد است.

 تفکر استراتژیک تجربه‌گرا-نتیجه‌گرا است

تفکر‌استراتژیک نه در دام عمل‌گرایی کور می‌افتد و نه به ایده‌آل‌گرایی رویایی معتقد است. عمل‌گرایی کور یعنی بدون اندیشه دست به عمل بزنیم و ایده‌آل‌گرایی یعنی برای هر حرکتی به دنبال طرح دقیق، جزئی و کاملاً بهینه باشیم. اولی به هر چه باداباد منتهی می‌شود و دومی به ناکجاآباد! این مفهوم رویکرد تجربی-آزمایشی را اتخاذ می‌کند و با مبادرت به تجربه‌های کوچک و کنترل شده هدفمند (یعنی همان آزمایش) به برداشت‌ها و پنداشت‌های جدید از محیط می‌رسد.

 تفکر استراتژیک خاصیتی غیرمتوازن دارد

تفکر استراتژیک به جای آن تخصیص متوازن و همسان توان و توجه میان حوزه‌های مختلف، رویکردی غیرمتوازن دارد. این مفهوم به جای پرداختن به همه فرآیندها فعالیت‌های کلیدی را انتخاب می‌کند؛ به جای پرداختن به همه مشتریان روی مشتریان اصلی متمرکز می‌شود؛ و به جای توجه به همه تکنولوژی‌ها فقط روی تکنولوژی‌های استراتژیک سرمایه‌گذاری می‌کند.

بخشی از کتاب ذهن استراتژیست

تفکر استراتژیک

دوره های آموزشی پیشنهادی

مقالات مرتبط

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *