مدیریت یا کنترل نقدینگی (نظریه مقداری پول)

نقدینگی

 چگونگی رابطه بین سطح قیمت‌ها با میزان نقدینگی :

مشکلات اقتصادی از برجسته‌ترین چالش‌های پیشرو کشورها و دولت‌ها است که ارتباط مستقیمی با مدیریت و کنترل نقدینگی دارد‌. در این بین اقتصادانان به کمک آن‌ها آمده و با ارائه تئوری‌ها و نظریه‌های مختلف، به بیان روابط پول با متغیرهای دیگر دخیل در مسائل اقتصادی می‌پردازند. نظریه مقداری پول یکی از این تئوری‌ها است که مفهوم ابتدایی آن در قرن شانزدهم کلید خورد. در آن زمان کشورهایی اروپایی پس از واردات طلا و نقره از آمریکا و ضرب آن‌ها به سکه، دچار افزایش قیمت شدند. از این رو هنری تورنتون در سال ۱۸۰۲ عنوان کرد که هرچه میزان نقدینگی بیشتر باشد، به همان اندازه قیمت‌ها افزایش و تورم بالاتر می‌رود. با گذشت زمان نظریه مقداری پول از دیدگاه اقتصادان‌های دیگری نیز مطرح شد و فرمول‌هایی به دست آمد که در ادامه مطلب به آن اشاره شده است.

 نظریه مقداری پول چیست؟

نظریه مقداری پول یا نظریه QTM که اختصار عبارت Quantity Theory of Money است، نسبت سطح قیمت‌ها و خدمات را با میزان نقدینگی و حجم پول مستقیم می‌داند. یعنی اگر میزان نقدینگی دو برابرشود در مقابل قیمت‌ها دو برابر و بالطبع تورم که همان درصد افزایش قیمت‌هاست، نیز بیشتر می‌شود‌.

به معنای دیگر نظریه مقداری پول بیان می‌کند که پول نیز مانند هر کالای دیگر چنانچه زیاد عرضه شود، از ارزش آن کم می‌گردد که همین سبب افزایش قیمت‌ها می‌شود.

نقدینگی

 فرمول نظریه مقداری پول :

با این‌که نظریه اصلی مقداری پول در قرن هفدهم مطرح شده، اما اقتصادان قرن بیستم آن را بسط و تکمیل‌تر کردند و در این میان اروینگ فیشر فرمول زیر را برای نظریه QTM ساخت که دوباره توسط میلتون فریدمن بررسی و اصلاح گردید.

فرمول نظریه مقداری پول فیشر

M × V = P × Y

نقدینگی

 تشریح المان‌های فرمول فیشر :

 

 پارامتر  M :

حرف اول کلمه Money Supply که به معنای عرضه پول است.

 

 پارامتر  V :

معرف سرعت گردش پول Velocity of circulation است و تعداد دفعاتی که پول دست به دست شده را نشان می‌دهد.

 

 پارامتر  P :

سطح متوسط قیمت‌ها General price leavel است.

 

 پارامتر  Y :

به جای این پارامتر گاهی T نوشته می‌شود که ابتدای کلمه Transactions و نشان حجم معاملات خدمات و کالاها است.

 

با توجه به این تعارف فرمول نظریه مقداری پول را این چنین می‌توان تعبیر کرد:

مجموع مخارج = سرعت گردش پول ×  مقدار پول

 فرضیه‌های مبتنی بر نظریه مقداری پول :

با افزودن فرضیه‌های گوناگون به اصل منطقی فرمول فیشر نتایج متفاوتی به دست می‌آید.

در اولین و اساسی‌ترین حالت فرض را بر ثابت بودن مقدار پارامتر V و Y  می‌گذارند. یعنی در کوتاه مدت سرعت گردش پول و حجم معاملات تغییری نکرده و ثابت می‌مانند.

اما با انتقاد شدیدی مواجه شد و دلیل آن‌ها این بود که در سرعت گردش پول عوامل زیادی از جمله مصرف‌کننده و انگیزه‌های مخارج دخیل هست و نمی‌تواند ثابت باشد.

از طرفی دیگر مقدار پولی که از عوامل خارجی تعیین شده را به عنوان مهم‌ترین عامل تاثیرگذار در اقتصاد جامعه تعریف کرده که با تغییر عرضه پول، سطح قیمت‌ خدمات و کالا نیز تغییر پیدا می‌کند.

ولی درواقع تغییر در بازار پول سبب تغییر هزینه‌ها است و سرعت گردش پول V به تغییر در سطح قیمت‌ها وابسته هست نه به سطح قیمت‌های جاری و یا مقدار پول.

در نهایت این فرضیه برای جامعه‌ای با اقتصاد متعادل و دارای اشتغال کامل تعرف شده است‌. زیرا حجم معاملات خدمات Y به وسیله نیروی کار، منابع طبیعی، سرمایه، سازمان و دانش شناخته و معرفی می‌شود.

 مدیریت نقدینگی طبق نظریه مقداری پول :

بنابراین با نظریه مقداری پول می‌توان سیاست‌های پولی را به وجود آورد که طبق آن پول‌گرایان بر این باورند که باید عرضه پول در یک سطح متعادلی باشد تا بتوان آن را کنترل و مدیریت کرد. در حقیقت آن‌ها معتقدند که با  نگه‌داشتن میزان نقدینگی در کوتاه مدت و جلوگیری از عرضه بیش از اندازه پول، تولید بیشتر می‌شود. اما تاثیر سیاست‌های پولی در بلند مدت هنوز نامشخص است.

از طرفی دیگر، پول‌گرایان بیشتر به دنبال اقتصاد ضد تورمی هستند که با سیاست‌های پولی کاهش عرضه پول، تورم نیز کم‌کم کاهش یابد ولی فعالیت‌های اصلی و حقیقی اقتصاد اعم از تولید، سطح اشتغال، مخارج و غیره که باعث افزایش میزان نقدینگی می‌شود، را در نظر نمی‌گیرند.

پول‌گرایان دولت را بیشتر به سوی سیاست‌های ضدتورمی مانند کاهش نقدینگی برای کنترل آن، فرا می‌خوانند تا این‌که سیاست‌های اقتصادی مدوامی را اعمال کند.

نقدینگی

سخن آخر

نظریه مقداری پول طی دهه ۱۹۸۰ در ابرقدرت‌های اقتصادی دنیا مانند رونالد ریگان رئیس جمهور وقت آمریکا و مارگارت تاچر نخست وزیر بریتانیای کبیر برای کشورهایشان استفاده شده بود و رواج زیادی داشت.

اما باید توجه داشت که شاید این سیاست در گذشته کارساز بوده است. ولی در طی زمان انتقادهای زیادی به آن وارد شد و توسط اقتصادانان بزرگی نظریه مقداری پول به چالش کشیده شد.

بنابراین امروزه مدیریت و کنترل نقدینگی با کاهش عرضه پول، راه حل مناسبی جهت حل مسائل و مشکلات اقتصادی به شمار نمی‌آید و باید به دنبال سیاست‌های پولی بهتر و با درنظرگرفتن فعالیت‌های اقتصادی در جهت ایجاد اشتغال و تولید که سبب افزایش مقدار پول می‌شوند، گشت.

در ادامه شما می‌توانید به ابزار محاسبه‌گر سود مرکب دسترسی داشته باشید:

مقالات مرتبط

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *