طراحی چشم‌انداز مناسب و کارآمد

چشم‌انداز

هدف‌گذاری استراتژیک کارکردی کلیدی برای سازمان است و به سازمان در اولویت‌گذاری، تخصیص منابع و تضمین همسویی وظایف با اهداف کمک می‌کند. بااین‌حال هدف‌گذاری مؤثر استراتژیک به پیش‌نیازی به نام《چشم‌انداز مناسب》نیاز دارد. این مفهوم همچون چراغ راهی برای خلق اهداف در سازمان عمل می‌کند و در واقع نقشه راهی را برای ادامه درست مسیر فراهم می‌نماید. متأسفانه علیرغم اهمیت بسیار چشم‌انداز، سازمان‌های بسیاری از این اصل غافل هستند. برای اینکه بتوانیم بیشتر در مورد مفهوم چشم‌انداز و لزوم اهمیت آن بدانیم، لازم است تا در ابتدا با تعریفی از آن آشنا شویم.

چشم‌انداز مناسب شرح دهنده وضعیت سازمان در آینده است و می‌گوید که سازمان امیدوار است در آینده چه جایگاهی داشته باشد. این نوع نگرش موجب بیان اهداف بلندمدتی می‌شود که به سازمان برای رسیدن به مقصد کمک می‌نماید. درواقع چشم‌انداز به این سئوال ساده پاسخ می‌دهد:《می‌خواهیم به کجا برسیم؟》.به عبارت دیگر، ماموریت به‌نوعی هدف وجودی سازمان را شرح می‌دهد و چشم‌انداز نشان می‌دهد که در آینده قصد داریم به کجا برسیم و هدف وجودی‌مان ممکن است چه تغییراتی داشته باشد، بنابراین هیچ‌کدام از این دو مفهوم، استراتژی نیستند. استراتژی به شما نشان می‌دهد چطور و از چه طریقی می‌توانید به چشم‌انداز سازمان دست یابید.

چشم انداز

چشم‌انداز می‌تواند روح اتحاد را در همه اعضا و سهامداران کلیدی سازمان جاری سازد تا آن‌ها با شور و اشتیاق برای رسیدن به اهداف سازمان گام بردارند. اگر می‌خواهید بدانید چشم‌انداز مناسبی دارید یا خیر، کافی است به این سؤال پاسخ دهید: آیا چشم‌انداز کنونی سازمانتان کوتاه، معتبر، قابل‌تأیید، قابل‌فهم، الهام‌بخش و انعطاف‌پذیر است؟ اگر پاسختان منفی است، همین امروز به فکر ایجاد چشم‌انداز دیگری برای سازمانتان باشید؛ زیرا اگر چشم‌انداز را به عنوان یک هدف جامع استراتژیک در نظر بگیریم، قطعاً به تمامی برنامه‌ها و اقدامات سازمان‌مان جهت می‌دهد. هنگامی‌که به چشم‌انداز اهمیت می‌دهیم، می‌توانیم مطمئن باشیم که در زمان سختی و رکود اقتصادی، تمرکز ما بر اهداف خواهد بود و همه کارکردها و اهداف سازمان برای ما قابل‌فهم است و دستخوش تکانه‌های موقتی نمی‌شویم.

نکته‌ای که وجود دارد این است که نمایش گرافیکی عناصر کلیدی یک چشم‌انداز خوب، می‌تواند به خلق مؤثر آن کمک کند. عناصر لازم برای ایجاد یک چشم‌انداز مناسب (همچون اعتبار، انعطاف، اختصار، الهام بخشی و …) می‌تواند در قالب یک نمودار عنکبوتی ترسیم شود. راه دیگری که به شما در ایجاد یک چشم‌انداز مناسب کمک می‌کند، بررسی و الگوبرداری از شرکت‌هایی است که چشم‌اندازهای فوق‌العاده‌ای دارند. همچنین چارچوب هفت اس مک کنزی می‌تواند محرک‌های استراتژیک لازم برای طراحی بهتر چشم‌انداز را به شما ارائه دهد.

در ادامه پیشنهاد‌هایی ارائه می‌دهیم که استفاده از این ابزار را برای شما به صورت کارآمدتری ممکن می‌سازد:

  • توجه داشته باشید که ارزش‌ها و فرهنگ کارکنان در خلق چشم‌اندازی مناسب بسیار مؤثر است.
  • واقعیت این است که نوشتن چشم‌انداز کار دشواری است؛ بنابراین سعی کنید تا از دیگر عناصر شروع کنید. فهرستی از ارزش‌های سازمانتان را بنویسید و از طرف دیگر تقریبی از اهداف استراتژیکتان را نیز یادداشت کنید. در این صورت چشم‌انداز شما هم شامل ارزش‌های کلیدی سازمانتان است و هم مسیر رسیدن به اهداف را به شما نشان می‌دهد.
  • علیرغم اینکه متن چشم‌انداز باید کوتاه باشد اما برای نگارش آن به ایده‌های متنوعی نیاز دارید، بنابراین به چند مورد کلی که به ذهنتان خطور می‌کند بسنده نکنید.
  • انتظار نداشته باشید از ابتدا همه افراد با چشم‌اندازتان موافقت کرده و از آن استقبال کنند. سعی کنید از افراد بخواهید تا با بیان پیشنهادات سازنده‌شان، چشم‌انداز را بهبود بخشند.
  • به‌جای فهرست کردن لیستی از واژه‌ها، از نمادهای تصویری استفاده کنید. به این فکر کنید اگر قرار بود به‌جای متن، چشم‌اندازتان را با یک تصویر نشان می‌دادید، چه چیزی می‌کشیدید؟

با وجود تمام این تلاش‌ها و ملاحظاتی که شرکت‌ها برای خلق چشم‌انداز مناسب در نظر می‌گیرند، همیشه نتیجه مطلوب نیست. در اینجا به چند اشتباه متداول در ایجاد چشم‌انداز اشاره می‌کنیم. چشم‌اندازهایی که ویژگی‌های زیر را دارند، کارآمد نیستند:

  • مختصر نباشند.
  • معتبر و متمایز نباشند.
  • قابل‌سنجش نباشند.
  • توسط افرادی که مسئول پیاده‌سازی آن هستند، به خوبی درک نشود.
  • قابل‌انعطاف نباشند و در تغییرات پیرامونی، کارایی خود را از دست بدهند.

اگر می‌خواهید چشم‌انداز به‌روزی داشته باشید، سعی کنید هر زمان ایده مناسبی به ذهنتان رسید، آن را در بالای طرح یا سند استراتژیکتان یادداشت کنید. این موضوع به شما کمک خواهد کرد تا علیرغم گرفتاری‌های روزمره، همواره چشم‌انداز و اهداف استراتژیک را مدنظر داشته باشید.

منابع زیر به شما کمک می‌کند اطلاعات بیشتری درباره چشم‌انداز داشته باشید:

  • Campbell, A., Nash, L.L., Devine, M. and Young, D. (1992). A Sense of Mission: Defining Direction for the Large Corporation, Addison-Wesley.
  • Cummings, S. and Davies, J. (1994). Mission, vision, fusion. Long Range Planning, 27(6), 147–۱۵۰٫
  • Raynor, M.E. (1998). That vision thing: Do we need it? Long Range Planning, 31(3), 368–۳۷۶٫

مترجم: مارال مختارزاده

دوره و کتاب های مرتبط:

مقالات مرتبط

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *