خلق ارزش با مفهوم استراتژی اقیانوس آبی

blank

امروزه در بازارهای رقابتی شاهد کسب‌وکارهایی هستیم که در بخش مشخصی از بازار به صورت کاملاً متراکم کنار هم قرار گرفته‌اند و معمولاً هم محصولات و خدمات مشابهی را ارائه می‌دهند. نکته قابل‌توجه میدان جنگی است که در این بازارها برای حفظ بقا ایجاد می‌شود و مدیریت استراتژیک این وضعیت را در نظریه‌ای با نام «اقیانوس‌آبی» تشریح کرده است.

مفهوم استراتژی اقیانوس آبی توسط چان کیم و رنه مابورنیا ارائه شده است. موضوع اصلی این ابزار، تمایز است. نویسندگان کتاب «استراتژی اقیانوس آبی» معتقدند که تنها راه پیروزی در رقابت این است که از تلاش برای پیروزی در رقابت دست بکشیم و به جای اینکه در اقیانوس خونین رقابت‌های مرسوم غرق شویم، به سمت اقیانوس‌های آبی امن حرکت کنیم. اقیانوس‌های سرخ جایی هستند که رقبای مشابه درگیر مبارزه‌ای تنگاتنگ برای حفظ جانشان هستند. این دو محقق معتقدند شرکت‌ها قادرند با حضور در اقیانوس آبی به خلق ارزش بپردازند. استراتژی اقیانوس آبی (BOS) از طریق دو چارچوب مرتبط یعنی «چهار اقدام اساسی» و «ترسیم بوم استراتژی» می‌تواند به ایجاد تمایز کمک نماید.

درواقع، این مفهوم می‌تواند برای به چالش کشیدن مرزهای یک صنعت و ترویج استراتژی‌های متفاوت از چارچوب‌های معمول به‌کار گرفته شود. ۴ جنبه اساسی از این مفهوم که در بالا بدان اشاره شد و پیش‌زمینه اقدامات کلیدی در استراتژی اقیانوس آبی هستند، عبارت‌اند از:

  • کدام عوامل کلیدی موفقیت (KSFs) در صنعت باید حذف شوند؟ (حذف عوامل کلیدی که بیش از حد توسط دیگران در بازار استفاده شده است).
  • چه عوامل یا پارامترهایی در صنعت وجود دارند که لازم است حذف شوند، زیرا سطح استاندارهای پایین آنها موردنیاز صنعت نیست؟
  • به طور مشابه، چه عواملی وجود دارند که باید ایجاد شوند، زیرا عملکردی بالاتر از سطح استاندارد صنعت به همراه دارند.
  • ایجاد ارزش و ارائه پیشنهاد‌هایی که تاکنون توسط کسی در بازار ارائه نشده است.
blank

نکته کلیدی استفاده از این روش این است که باید توجه کنید از طریق بازنگری در کدام فاکتور یا پارامتر کلیدی، قادر هستید در صنعت سود بیشتری به دست آورید.

در ادامه و بر اساس رویه همیشگی در بررسی ابزارهای استراتژیک به بیان پیشنهاد‌هایی می‌پردازیم که استفاده کارآمد از این ابزار استراتژیک را تسهیل می‌نماید:

  • اگر مفهوم این استراتژی را بر روی یک نمودار ترسیم کنیم، در محور افقی عوامل ارزش‌گذاری را قرار دهید و محور عمودی را به استانداردهای بالا و پایین صنعتی اختصاص دهید.
  • در امتداد محور افقی، عوامل موفقیت کلیدی برای صنعت را فهرست کنید اما توجه داشته باشید شامل مواردی باشند که در حال حاضر عوامل کلیدی موفقیت نیستند، اما ممکن است در آینده در چنین جایگاهی قرار گیرند.
  • استانداردهای صنعت را برای عوامل خود مدنظر قرار داده و سپس استانداردهای فعلی شرکتتان را تعیین کنید.
  • شکاف‌هایی را که در حال حاضر وجود دارد در نظر بگیرید و سپس فکر کنید که کدام عوامل می‌توانند این خلأ و شکاف‌ها را پر نمایند.
  • توجه داشته باشید طوفان فکری روشی مؤثر برای دستیابی به رویکردهای خلاقانه در استراتژی اقیانوس آبی است. با استفاده از این روش ممکن است فاکتورها و معیارهای جدید مشخص شوند و عوامل بیهوده، حذف گردند.
  • در نظر بگیرید که چگونه خط ارزش جدید شما ممکن است به تماس با مشتری و یا ترویج تقاضای وی منجر گردد.
  • در نظر بگیرید که تقلید کدام ابتکار و عامل تمایزتان برای رقبا آسان است.

این ابزار همچون دیگر ابزارهای استراتژیک، ملاحظاتی را می‌طلبد تا شما را از گرفتاری در تله‌های متداول پیش رویتان حفظ کند. در ادامه به بیان این نکات مهم پرداخته می‌شود:

  • محافظه‌کاری بیش از حد برای چنین ابزاری همچون سم است. در صورت محافظه‌کار بودن نمی‌توانید فاکتورهای کلیدی موفقیت کنونی را نقد کنید. توجه داشته باشید که این ابزار، یک شیوه تفکری خارج از چارچوب را می‌طلبد؛ بنابراین هر ویژگی بالقوه جدیدی را، بدون توجه به غیرمعمول بودن آن و فقط بر اساس پتانسیل ایجاد ارزش، بررسی نمایید.
  • حتی اگر فرض کنیم که تمام اقیانوس‌های آبی، خوب هستند، باز هم محدودیت‌هایی دارند. آن‌ها ممکن است خیلی کوچک باشند و حتی اگر بازدهی بالایی داشته باشند، پتانسیل خلق ارزش آن‌ها کم باشد. همچنین این بازارها معمولاً موقتی هستند زیرا عوامل موفقیت کلیدی از بین می‌روند و رقبا نیز ممکن است منابع تمایز را تقلید کنند و اینجاست که اقیانوس آبی به اقیانوس قرمز تبدیل می‌شود.
  • استراتژی اقیانوس آبی باید در کنار دیگر چارچوب نوآوری مانند منحنی S شکل و ابزارهایی از این قبیل در نظر گرفته شود. همچنین توجه به ابزار پنج نیروی صنعتی مایکل پورتر و سایر مدل‌هایی که دارای دیدگاه ایستا از مرزهای صنعت هستند، مفید است زیرا این مدل‌ها می‌توانند ارزش را در مرزهای فعلی صنعت نشان دهند.
  • اگر نمودار اقیانوس آبی را در قالب یک طرح کلی زنجیره ارزش قرار دهید، بسیار مؤثر خواهد بود و در شناسایی فعالیت‌هایی با سطوح متفاوت استاندارد، هزینه و دیگر موضوعاتی که رقبا ارائه می‌دهند، مددرسان خواهد بود. با این کار می‌توانید اهداف واقعی را در مورد استراتژی‌های اصلی که باید حذف یا افزوده شوند، به دست آورید.

منابع زیر به علاقه‌مندان در فهم بیشتر این روش استراتژیک کمک می‌کند:

  • Kim, W.C. and Mauborgne, R. (1997). Value innovation – the strategic logic of high growth.
    Harvard Business Review, 75, 103–۱۱۲٫
  • Kim, W.C. and Mauborgne, R. (2004). Blue ocean strategy. Harvard Business Review, October, 76–۸۵٫
  • Kim, W.C. and Mauborgne, R. (2005). Blue Ocean Strategy: How to Create Uncontested Market
    Space and Make the Competition Irrelevant.
    Boston: Harvard Business School Press.

مترجم: مارال مختارزاده

دوره و کتاب های مرتبط:

مقالات مرتبط

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *